Deliberativna demokratija na lokalnom nivou: Mostar

Kako bi se omogućilo učestvovanje građana u procesu deliberacije na teme od lokalnog interesa i kako bi građani bili u prilici da predlažu pravovremena i odgovorna rješenja za lokalne vlasti, definisana je posebna metodologija koja se primijenjivala za Grad Mostar. Proces deliberacije je napredniji oblik učešća građana u mnogim zajednicama u kojim vlasti na lokalnom, regionalnom ili nacionalnom nivou žele da uključe reprezentativne grupe građana u process donošenja odluka.

Sam proces deliberacije se sastoji od četiri glavne faze: odabir građana, učenje, jačanje kapaciteta i deliberacija. Tokom svake faze, osigurava se sveobuhvatno učešće različitih relevantnih aktera, od šire javnosti do interesnih grupacija, nevladinih organizacija i lokalnih političkih stranaka. Ovakav proces vodi ka sveobuhvatnijem i informisanijem javnom mnjenju i posljedično boljim odlukama doprinoseći jačanju povjerenja prema lokalnim vlastima.

Podrška podrazumijeva doprinos i usmjeravanje od strane eksperata, te aktivnosti koje imaju za cilj jačanje kapaciteta lokalnih donosioca odluka, političara i drugih relevantnih aktera.

Zahvaljujući zajedničkim naporima Savjeta Evrope i grada Mostara, tokom niza vikenda u julu 2021. godine u Mostaru je održana prva Skupština građana. Skupština je realizirana u okviru projekta Razvoj demokratskog učešća u Gradu Mostaru, te je predstavljala prvu uspješnu primjenu pristupa deliberativne demokratije u Bosni i Hercegovini.

U partnerstvu sa izabranim lokalnim vlastima, građani Mostara dobili su priliku da se direktno uključe u deliberaciju o konkretnim politikama i da preuzmu odgovornost u pronalaženju rješenja za pitanja koja ih se tiču. Lokalne vlasti su uvažile brige građana usvajanjem Akcionog plana u cilju provođenja preporuka Skupštine građana.

U januaru 2024. godine, održana je druga Skupština građanki i građana Mostara.

Ciljevi i rezultati

Koji su bili glavni ciljevi projekta/inicijative?

Projekat “Razvoj demokratskog učešća u Gradu Mostaru” imao je za cilj da omogući građanima da učestvuju u procesu deliberacije i donošenju odluka na lokalnom nivou.

Koji su postignuti rezultati i kako su oni unaprijedili lokalnu zajednicu?

Prva Skupština građana u Mostaru organizovana je u julu 2021. godine na osnovu transparentnog i inkluzivnog procesa. Okupila je u grupu od 48 nasumično odabranih građana koji su tokom četiri uzastopna vikenda vijećali i izradili 32 preporuke vezane za čistoću grada i održavanje javnih prostora. Ovaj process se pokazao kao vrlo koristan metod za kreiranje politika u gradu Mostaru.

Nakon uspješno organizane prve Skupštine građana, grad Mostar je uz stručnu i finansijsku podršku Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Europe, organizovao drugu Skupštinu građana u januaru 2024. godine. Tema druge Skupštine građana je iz strateške oblasti gospodarstva i turizma: „Turisti ostaju kratko u Mostaru i tako ne donose značajni prihod gradu. Kako možemo postići da turisti u Mostaru borave duže i time doprinesu gospodarskom razvitku?“

U okviru projekta, građani Mostara su sproveli prilagođenu metodologiju deliberativnog procesa, omogućavajući formulisanje prijedloga upućenih lokalnim donosiocima odluka. Kroz ovaj proces, lokalni akteri su razvili kapacitete za sprovođenje demokratskih praksi zasnovanih na građanskoj deliberaciji, debatovali o najboljim praksama i poukama te identifikovali odgovarajući model učešća građana. Dodatno, unaprijedili su svoje znanje o evropskim standardima u oblasti lokalne demokratije, izbornih sistema, transparentnosti vlasti, etičnosti i strateškog planiranja. Ovi rezultati doprinijeli su jačanju participativne demokratije, većoj transparentnosti u donošenju odluka i osnaživanju građana u procesu oblikovanja politika, čime je unaprijeđena lokalna zajednica.

4. Resursi i kontakt informacije

Web stranica: www.mostargradimo.ba
Telefon: 036/505 513
E-mail: skupstina.gradjana@mostar.ba